นิยามผัก

เวลาไปเดินตลาด ร้านค้าหรือซูเปอร์มาร์เกต เรามักจะเห็นป้ายระบุประเภทของผัก เดี๋ยวก็ผักปลอดสารฯ ผักปลอดภัย ผักไร้สารพิษ ผักออร์แกนิค ซึ่งคำเหล่านี้ก็ทำให้เราสับสนไม่ใช่เล่นนะคะ แล้วความหมายจริงๆ ของมันคืออะไร

ผักที่เราได้ยินมากขึ้นและกำลังเป็นที่สนใจคือ “ผักเกษตรอินทรีย์” (Organic) ซึ่งก็คือ ผักที่ปลูกด้วยวิธีธรรมชาติ ด้วยวัสดุที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ให้ความสำคัญกับกระบวนการเก็บเกี่ยว รวมถึงใช้บรรจุภัณฑ์ที่ดูแลสิ่งแวดล้อม เช่น งดใช้โฟม ไม่ใช้ถุงพลาสติกเกินความจำเป็น เป็นต้น

ในประเทศไทยยังไม่มีกฎหมายบังคับใช้ตรารับรอง แต่ในกลุ่มประเทศแถบยุโรปมีกฎหมายระบุชัดว่า หากจะใช้คำนี้บนผลิตภัณฑ์อาหาร อาหารนั้นจะต้องผ่านการรับรองจากองค์กรที่ 3 เสียก่อน ซึ่งองค์กรที่ 3 นี้เป็นหน่วยงานเอกชน ไม่ใช่องค์กรของรัฐ (แต่รัฐต้องรับทราบและรับรองหน่วยงานเหล่านี้)

แต่ในเมื่อบ้านเราไม่มีกฎหมายนี้ สิ่งที่จะช่วยให้เรามั่นใจว่าผักจากแหล่งใดหรือผักยี่ห้อไหนเป็นผักเกษตรอินทรีย์ เราจึงต้องพิจารณาจาก แหล่งขายหรือผู้ผลิต หรือเราเชื่อยี่ห้อนั้นได้มากน้อยแค่ไหน

จะเห็นว่า ถ้าเราสามารถเลือกซื้อผักได้โดยตรงจากเกษตรกร สามารถเข้าถึงตลาดท้องถิ่นและรู้จักเครือข่ายเกษตรกร ็จะดีอย่างนี้นี่เอง ข่าวดีก็คือ ในประเทศไทยมีหน่วยงานที่ทำหน้าที่ช่วยให้ผู้บริโภคและผู้ผลิตได้รู้จักเชื่อมโยงกัน มีกิจกรรมให้ความรู้และเปิดตลาดเกษตรอินทรีย์เป็นระยะๆ เช่น โครงการสวนผักคนเมือง มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) และอีกหลายหน่วยงานที่นับวันจะขยายเครือข่ายกว้างขึ้น

ส่วน “ผักอนามัย-ผักปลอดภัยจากสารพิษ” คือผักที่ผ่านมาตรฐานตามที่หน่วยงานรัฐตั้งเกณฑ์ไว้ (เกณฑ์ที่ว่านี้คือ ค่ามาตรฐานความปลอดภัยของสารตกค้าง ตามมาตรฐานองค์การอนามัยโลก (WHO) และองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) กำหนด) หมายความว่า ผักกลุ่มนี้อาจจะยังคงมีสารตกค้าง แต่สารตกค้างเหล่านั้นไม่เป็นอันตรายต่อชีวิต เพราะเชื่อว่าร่างกายจะค่อยๆ ขับสารเหล่านี้ออกมาได้เอง

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเราต้องการกินอาหารให้หลากหลาย เพราะจะทั้งช่วยให้ร่างกายทยอยขับสารพิษออกและช่วยให้ร่างกายได้รับสารอาหารที่หลากหลายด้วย คุณค่าและสารตกค้างในบรอกโคลีย่อมต่างจากตำลึง และในตำลึงย่อมต่างจากแครอท ในแครอทย่อมต่างจากฟักทอง และในฟักทองต่างจากบวบ ชวนให้เราอย่าได้หลงรักผักชนิดใดชนิดหนึ่งมากจนเกินไป เพราะตับจะทำงานหนัก การกินให้หลายหลายจะช่วยดูแลตับของเราด้วยค่ะ

ผักอีกประเภทที่คุ้นหูไม่แพ้กันคือ ผักไฮโดรโปนิกส์ คือผักที่ปลูกในของเหลว และของเหลวที่ว่านั้นก็คือ สารละลายที่ให้สารอาหาร หรือเรียกง่ายๆ ว่า ปุ๋ยน้ำ นั่นเอง

เราไม่อาจสรุปได้ว่าผักประเภทไหนดีที่สุด เพียงแค่ชวนให้เรารู้จักความหมายที่อยู่เบื้องหลังชื่อผักแต่ละประเภทที่แปะป้ายไว้ตามร้านค้าซูเปอร์มาร์เกต และให้เราได้เลือกสิ่งที่เหมาะกับตัวเรา และให้เห็นว่าเราสามารถเลือกสิ่งที่ช่วยดูแลสิ่งแวดล้อมและคนรุ่นต่อไปในอนาคตได้ด้วยนะคะ